Slaapproblemen komen regelmatig voor bij sarcoïdose. Dit kunnen allerlei soorten slaapproblemen zijn zoals problemen met inslapen of doorslapen, niet uitgerust wakker worden, moeite om uit bed te komen of slaperigheid overdag.
Slaapproblemen kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Het is niet precies bekend welke slaapproblemen in welke mate voorkomen bij sarcoïdose.
Patiënten met sarcoïdose hebben ongeveer twee keer zo vaak een slechte kwaliteit van de slaap als mensen uit de gehele bevolking. In veel gevallen geldt: hoe meer organen betrokken zijn bij de sarcoïdose, hoe minder de slaapkwaliteit wordt. Ook psychische klachten als piekeren, angst en depressie kunnen zorgen voor slaapproblemen. Verder kunnen medicijnen, zoals corticosteroïden, ook negatieve invloed hebben op de slaap.
Bij vermoeidheid kan er een grotere behoefte zijn aan slaap, waardoor het slaappatroon verstoord kan raken. Overdag slapen kan ook van invloed zijn op de kwaliteit van je slaap.
Slaapproblemen kunnen samenhangen met meer vermoeidheid, slaperigheid overdag, kortademigheid, somberheid, angst, cognitieve klachten (bijvoorbeeld vergeetachtigheid of concentratieproblemen) en een lagere kwaliteit van leven.
Sarcoïdose zelf kan invloed hebben op de slaap, maar ook bijkomende aandoeningen als slaapapneu, rusteloze benen en (pijnklachten door) dunne vezelneuropathie kunnen zorgen voor problemen bij het slapen.
Slaapapneu (OSAS)
Eén specifieke slaapstoornis, slaapapneu (ook wel OSAS – Obstructief SlaapApneu Syndroom) komt bij sarcoïdose aanzienlijk vaker voor dan bij gezonde mensen. Ongeveer de helft van de mensen met sarcoïdose heeft slaapapneu. Mensen met slaapapneu hebben tijdens hun slaap onbewust ademhalingsstops en/of ademhalingsonderbrekingen, waardoor zij niet goed doorslapen. Uiteraard zorgt dat voor (extra) vermoeidheid.
Slaapapneu kan bij sarcoïdose door de aandoening zelf veroorzaakt zijn (onder andere door betrokkenheid van de bovenste luchtwegen) of een gevolg zijn van de behandeling met corticosteroïden. Corticosteroïden kunnen als bijwerking gewichtstoename en spierafbraak hebben. De spierafbraak kan bijvoorbeeld optreden in de spieren van het strottenhoofd en de ademhalingsspieren. De gewichtstoename en de verminderde werking van de spieren van het strottenhoofd kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van slaapapneu. Ook de verminderde kracht van de ademhalingsspieren is gerelateerd aan vermoeidheidsklachten.
Cijfers uit ons onderzoek ‘Klachten bij sarcoïdose’ onder bijna 700 sarcoïdosepatiënten (2019)
Slaapproblemen als geheel
- 87% van de deelnemers heeft één of meer slaapproblemen.
- Vrouwen hebben iets vaker last van slaapproblemen dan mannen (89% versus 82%).
- Mensen vanaf 60 jaar hebben iets minder vaak slaapproblemen (81%) dan mensen van 40-60 jaar (88%) en mensen jonger dan 40 jaar (91%).
Niet uitgerust wakker worden
- Meer dan drie kwart van de mensen (77%) wordt niet uitgerust wakker.
- Bij mannen komt dat minder vaak voor dan bij vrouwen (72% versus 80%).
- Het niet uitgerust wakker worden neemt af naarmate men ouder wordt. Mensen onder de 40 worden het vaakst niet uitgerust wakker: 84%. Tussen de 40 en 60 jaar is dat 79% en bij mensen boven de 60 jaar 67%.
Moeite met doorslapen
- Voor 52% van de mensen is doorslapen een probleem.
Moeite met inslapen
- 35% van de deelnemers ervaart problemen met in slaap vallen.
- Mannen hebben aanzienlijk minder moeite met inslapen dan vrouwen (28% versus 40%).
