Skip to content

Klopt alles wat je leest op internet?

Het internet is niet meer weg te denken uit onze samenleving. Er zijn, naar het lijkt, oneindig veel mogelijkheden en toepassingen voor; om nog maar te zwijgen over de enorme, vaak ondoorzichtige hoeveelheid data in de vorm van websites, berichten, blogs, social media en noem het maar op.

Maar klopt al deze informatie wel? Hoe weet je nu wat waar is en wat niet? Met andere woorden: “Hoe scheid je het kaf van het koren”? Helaas is het antwoord op deze terechte vraag niet zo eenvoudig. Laten we ons beperken tot onze eigen wereld: de gezondheidszorg, en met name de berichtgeving over behandelmethodieken, medicatie, onderzoeken en alles wat zich daaromheen afspeelt. Dat op zich is al een ongelooflijke berg informatie, waarbij de bron vaak niet al te duidelijk vermeld wordt.

Stel: een medisch wetenschappelijk stuk wordt in het jaar 2004 gepubliceerd door een vooraanstaand en erkend lid van de medische orde op het eigen vakgebied; een autoriteit dus. Dit stuk omschrijft een nieuwe ontwikkeling op het gebied van bepaalde onderzoeksmethodieken, waardoor een stukje van de puzzel (bijvoorbeeld over “hoe ontstaat sarcoïdose?”) wordt opgelost, uiteraard met bewezen resultaat. Iedereen neemt dan volledig terecht aan dat de gepubliceerde informatie klopt; tenslotte komt het uit eerste hand van een zeer betrouwbare bron.

Herpublicatie

Nu wordt vandaag de dag ineens geroepen dat er nieuwe ontwikkelingen zijn in het onderzoek naar de oorsprong van sarcoïdose, en jawel, precies de resultaten die een aantal jaar geleden ook al werden beschreven. Nu neemt iedereen weer aan dat dit echt waardevol nieuws is; het staat immers op internet, dus zal het wel nieuws zijn dat klopt? Nee dus! Iemand schrijft een artikel met betrekking tot onderzoeken die al eerder beschreven zijn, maar doet het voorkomen alsof het wat nieuws is. Klopt die informatie dan niet? Jawel, over het algemeen zal die informatie wel juist zijn, want het werd tenslotte gebaseerd op eerdere, gevalideerde publicaties.

Het kan echter niet kloppen dat er in de tussentijd niets veranderd is aan de stand van zaken. Onderzoeken van deze orde hebben een voortschrijdend karakter; nieuwe resultaten komen naar voren en worden toegevoegd aan de reeds bestaande resultaten. Als er dan al nieuws te melden is, zal dat altijd uit de oorspronkelijke bron komen (of een door deze bron aangewezen persoon of instantie met bronvermelding), en niet van iemand die pretendeert iets nieuws gevonden te hebben, en daar ook nog eens een extra kleurtje aan geeft door te stellen dat er een doorbraak aanstaande is. Dan is het eigenlijk ‘fake news’, want het geven van valse hoop aan personen die daar baat bij zouden kunnen hebben, is bijna misdadig.

Het scheiden van het kaf van het koren

Hoe kom je er dan achter of iets wel of niet waar is? Want stel dat deze informatie van een buitenlandse, in eigen land gevierde autoriteit afkomstig is? Dan moet dat toch haast goed zijn? Niet als deze persoon op het terrein van precies die aandoening eigenlijk niet zo’n autoriteit is volgens de normen die elders, dus ook hier gelden. Het is een gegeven dat de opleidingen en certificeringen van medisch specialisten per land nogal verschillen. Waar bijvoorbeeld in ons land bijzonder strenge eisen worden gesteld aan opleidingen, ervaring en bewezen kennis wil dat elders nog wel eens anders zijn. Niet dat die personen ongeschikt zouden zijn, maar er wordt nu eenmaal met andere maten gemeten. Wat hier bijvoorbeeld als norm wordt gehanteerd om iemand te laten promoveren tot doctor kan elders al een hoogleraarschap opleveren. En dat maakt nu net het verschil tussen waar of niet waar.

Is er dan helemaal geen betrouwbare informatie voorhanden via internet? Natuurlijk wel! De echt betrouwbare informatie is te allen tijde herleidbaar tot een gevalideerde bron in de vorm van ter zake doende literatuur, tot zelfs de originele auteur aan toe. Dit soort informatie wordt gewoonlijk niet zomaar als bericht via de social media verspreid; deze zaken zijn goed te vinden via de websites van de diverse specialisten in onderzoekscentra, ziekenhuizen, laboratoria, universiteiten etc. Maar ook via de websites van de betere patiëntenverenigingen en –organisaties, die altijd de bron van de informatie zullen vermelden. Mocht de bron niet duidelijk zijn, zal dit zeker worden aangegeven.

Het is dan ook aan de informatiezoekende om te bepalen of de geboden zaken al dan niet betrouwbaar genoeg zijn. En juist daar speelt men op in: de macht van de social media, waardoor iedereen zijn of haar mening kan geven over een bepaald bericht of artikel, en zodoende een behoorlijk subjectief beeld kan schetsen. Door de veelheid van dit soort berichten bestaat de kans dat gevalideerde informatie wordt ondergesneeuwd, dus ligt er een behoorlijke uitdaging voor de wel betrouwbare informatievoorzieners om ervoor te zorgen dat dit niet gebeurt.

Back To Top