Skip to content

Laatst geupdate op 7 december, 2023

Tips voor bewust medicijngebruik

Zo maar een berichtje in een tijdschrift. ‘Elf miljoen Nederlanders slikken dagelijks medicijnen.’  Dat vond ik verbazingwekkend veel, zelfs als je de vergrijzing in ogenschouw neemt. Wat dan weer niet verraste was dat de rest van het artikel ging over wat de aan het woord zijnde leefstijlcoach kon bijdragen aan het verminderen van dat medicijngebruik.

Mijn oog viel verderop op een foto bij het artikel: ‘Paprika’s kunnen ziekten soms zelfs omkeren, pillen niet’, was het onderschrift. Natuurlijk moet ik me dat niet persoonlijk aantrekken maar dit voelde zo als een regelrechte ontkenning van de strijd die veel mensen met sarcoïdose en andere ziektes dagelijks leveren om op de been te blijven.

Maakbaarheidsillusie   

Natuurlijk ontken ik niet dat bewegen gezond is, dat mensen baat hebben bij gezonde voeding en zo min mogelijk stress, en weet ik als geen ander wat het belang is van een goede arbeids- rustverhouding. Dat raad ik ook iedereen aan binnen zijn of haar mogelijkheden. Maar om de schuld van het vele gebruik van medicatie nu te leggen bij de farmacie en vooral bij de (te) ongezonde leefstijl van mensen stuitte mij enorm tegen de borst.    

Weer zo’n maakbaarheidsillusie! Er zijn ook genoeg mensen die gewoon gezond eten, zoveel mogelijk bewegen, niet roken en niet drinken, maar nog steeds medicijnen slikken. Mensen die er alles voor over hebben om geen medicatie nodig te hebben, maar zich die luxe niet kunnen permitteren omdat ze een ziekte hebben. Een ziekte die ervoor zorgt dat er medicatie noodzakelijk is om op de been te blijven of om nog enigszins te kunnen functioneren en zelfstandigheid te kunnen behouden. Om niet volledig afhankelijk te zijn van zorg of van andere mensen voor de meest basale dingen.    

Dat er op de volgende pagina nog wel werd aangehaald dat het niet je eigen schuld is als je ziek wordt omdat ook aanleg daar een grote in rol speelt, kon het artikel voor mij toen allang niet meer redden. Wat de coach wilde laten zien was dat je met leefstijlverandering een effect kunt bereiken dat je niet zult bereiken met medicatie. Dat was de druppel. Pfff, met je leefstijlcoach, bah. Het was hoog tijd voor nuance, besloot ik, met dit artikel tot gevolg.    

We kennen mensen met sarcoïdose die geen medicatie gebruiken, maar voor een groot deel geldt dat niet. De medicijnen zijn ook niet altijd bedoeld om te ontstekingen te remmen maar kunnen bijvoorbeeld ook tegen de pijn zijn of om de (rest)klachten te verlichten. Om welk medicijn het ook gaat, het is altijd van belang om bewust met je medicatie om te gaan. We delen wat tips.    

Medicijnen bestellen op internet   

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maar ook de Consumentenbond waarschuwt dat receptmedicijnen die online worden verkocht, vaak vervalst zijn. De werkzame stof die er in zou moeten zitten, zit er regelmatig niet in of in een te lage dosering. Het medicijn werkt dan niet of in mindere mate. Soms zit er een andere stof in dan er op de verpakking staat en kun je daardoor last krijgen van (ernstige) bijwerkingen. Het gebruik van vervalste medicijnen kan dus ernstige gevolgen voor je gezondheid hebben.    

Wil je toch medicijnen bestellen via een online apotheek? Let dan op het Europese logo voor internetmedicijnen.   

Als je daarop klikt, kom je terecht op de website www.aanbiedersmedicijnen.nl, waar je kunt controleren welke soorten medicijnen de betreffende aanbieder mag verkopen.   

Soms eist de verzekeraar dat je medicijnen alleen bij een bepaalde internetapotheek kunt bestellen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de budgetpolissen. De verzekeraar wijst alleen veilige internetapotheken aan.   

   

Medicijntekorten   

Door leveringsproblemen zijn medicijnen steeds vaker voor korte of langere tijd niet beschikbaar. De apotheker kan het medicijn dan ook niet voor je bestellen. Dit is een toenemend probleem met verschillende oorzaken:   

  • De fabrikant wil het medicijn niet meer produceren omdat de opbrengst niet opweegt tegen de kosten.   
  • De verzekeraars hebben een preferentiebeleid: dit is een voorkeursbeleid waarbij zorgverzekeraars bepalen welke fabrikant een bepaald medicijn mag leveren. De apotheek is verplicht het preferente medicijn te leveren. Als de voorkeursfabrikant problemen heeft met het leveren van een preferent medicijn ontstaan er tekorten.   
  • De productie van een middel is tijdelijk niet mogelijk omdat een grondstof moeilijk leverbaar is.    

   

Als een medicijn niet beschikbaar is, zoekt de apotheker naar een alternatief. Dit alternatief kan dezelfde werkzame stof bevatten en gemaakt zijn door een andere fabrikant. Of het is een ander medicijn met een soortgelijke werking. Soms kan de apotheker het medicijn uit het buitenland importeren of het zelf bereiden. Dit kan tot extra kosten leiden voor de patiënt. In een enkel geval vindt de apotheker geen alternatief en moet je het tijdelijk zonder een geschikt medicijn stellen.   

De problemen met de beschikbaarheid van medicijnen nemen toe. Apothekers pleiten daarom voor maatregelen die deze situaties voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan een vroege meldingsplicht van de fabrikant bij dreigende leveringsproblemen, of ruimere mogelijkheden om het importeren van medicijnen vergoed te krijgen.   

Natuurlijk ben je ook zelf verantwoordelijk voor je medicijngebruik. Je hebt zelf het beste zicht op je voorraad. Vul je voorraad op tijd aan en vraag tijdig om een herhaling. Sommige apotheken hebben ook een (digitale) herhaalservice. Vraag ernaar bij je apotheek.    

Medicijnverspilling voorkomen   

Voor patiënten die veel medicijnen gebruiken en die moeite hebben om hun medicijnen trouw te in te nemen, gaat de apotheker vaker over op een weekuitgifte en wordt de medicatie soms uitgegeven in ‘medicijnrollen’. In een medicijnrol zijn medicijnen verpakt per innamemoment met datum en tijdstip. Zo is de medicatie precies afgepast, en ontstaat er geen verspilling.   

Medicijnen die je overhoudt kunnen niet aan een ander worden gegeven omdat de apotheek niet kan garanderen dat het medicijn onder de juiste omstandigheden is bewaard. Daarmee zou het onveilig kunnen zijn voor een volgende gebruiker. Dat is natuurlijk zonde van het geld. De apotheker probeert daarom zoveel mogelijk te voorkomen dat geneesmiddelen overblijven. Je krijgt daarom eerst een kleine hoeveelheid mee als je start met een nieuw medicijn.    

Heb je toch medicijnen over? Bijvoorbeeld omdat je overstapt op een ander medicijn? Gooi ze dan niet zomaar in de prullenbak en spoel ze niet door het toilet of de gootsteen, maar breng ze terug naar de apotheek of lever ze in als klein chemisch afval. Zo komen ze niet terecht het grond- of oppervlaktewater. Het aanleveren bij de apotheek doe je als volgt:   

  • medicijnen in doosjes: Lever alleen de strips in. De doosjes gaan bij het oud papier;   
  • flesjes en tubes: verwijder het naametiket, voor je eigen privacy;   
  • doe gebruikte naalden altijd in een naaldencontainer.   

Medicijnen zonder recept    

Voor sommige medicijnen is geen recept nodig. Ze zijn te koop in de apotheek, supermarkt, drogist of zelfs bij het tankstation. Voor advies over deze vrij verkrijgbare medicijnen kun je uiteraard terecht bij je apotheek of je arts.   

Voor klachten waarmee je niet direct naar de dokter hoeft, kun je in sommige gevallen zelf een medicijn kopen. Denk aan paracetamol, neusdruppels tegen hooikoorts of een hoestdrank. Als je ze goed gebruikt, zijn vrij verkrijgbare medicijnen doorgaans veilig. Maar ze kunnen ook bijwerkingen hebben of de werking van andere medicijnen beïnvloeden. Daarom is het van belang om ook het gebruik van de medicatie die je zelf koopt te melden bij de apotheker.    

Medicijnen die ook bij de supermarkt en het tankstation te koop zijn, hebben bij normaal gebruik kleine risico’s. Ze kunnen veilig worden gebruikt zonder advies van een deskundige. Lees wel altijd de bijsluiter. De meeste vrij verkrijgbare medicijnen zijn zowel bij de apotheek als de drogist te koop, zij geven bij het kopen van het medicijn wel advies over het gebruik. Sommige medicijnen zonder recept zijn alleen te koop bij de apotheek. Dit komt omdat ze grotere risico’s kunnen hebben. Ze kunnen bijvoorbeeld als drugs gebruikt worden, hebben bijwerkingen bij sommige ziektes of ze werken verkeerd in combinatie met andere medicijnen. De apotheek stelt je daarom vragen over je gezondheid en medicijngebruik, als je zo’n medicijn wilt kopen.    

Als stoppen met medicijnen lastig is   

Met sommige medicijnen kun je niet van het ene op het andere moment stoppen. Soms is daarbij ook van invloed hoe lang je een medicijn gebruikt hebt. Om drie verschillende redenen kan het moeilijk zijn om met een medicijn te stoppen: 1) medicatie kan verslavend zijn, 2) het kan om een medicijn gaan dat je langzaam moet afbouwen om ontwenningsverschijnselen te voorkomen of 3) het is een medicijn dat bij te lang gebruik de kwaal juist verergert.    

1) Verslaving   

Bij verslaving denken veel mensen eerder aan drugs of alcohol dan aan medicijnen. Toch zijn er in Nederland veel meer mensen verslaafd aan slaap- en kalmeringsmiddelen dan aan bijvoorbeeld heroïne. De verslaving kan psychisch en lichamelijk zijn, maar ook alleen lichamelijk. Dat kan al gebeuren na enkele weken voortdurend gebruik. Dit gaat dan vaak om rustgevende medicatie (benzodiazepinen) of medicijnen met een sterk pijnstillende werking (opiaten).    

2) Langzaam afbouwen   

Een medicijn waarbij afbouwen altijd noodzakelijk is, is predniso(lo)n. Dat is geen verslavend medicijn maar om ermee te kunnen stoppen moet de dosis langzaam verlaagd worden.   

Als je te snel stopt met deze medicijnen, zijn er vervelende ontwenningsverschijnselen zoals   
koorts, spierpijn, gewrichtspijn, malaise/zwakte, hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, diarree en vermoeidheid.   

3) Verergering van de klacht   

De derde categorie zijn medicijnen die bij langer gebruik de oorspronkelijke klacht verergeren. Deze middelen zijn niet verslavend, dus afbouwen is niet nodig. Je kunt er direct mee stoppen. Medicijnen die er bij langer gebruik voor zorgen dat je klachten erger worden in plaats van minder, zijn bijvoorbeeld paracetamol of ibuprofen bij hoofdpijnklachten. Pijnstillers tegen hoofdpijn kunnen bij overmatig gebruik juist hoofdpijn uitlokken. De enige oplossing is compleet stoppen met het gebruik van pijnstillers. Omdat deze middelen niet fysiek verslavend zijn heeft een afbouwschema geen zin. Je kunt je dan bij sommige middelen erg naar gaan voelen. Het is daarom verstandig te stoppen onder begeleiding van een arts.   

Back To Top