skip to Main Content

Woordenlijst

« Terug naar artikel

Deze woordenlijst omvat de verklaring van een groot aantal (medische) termen die op onze website en in de diagnostiek en behandeling van sarcoïdose veel gebruikt worden. We werken er steeds aan om de lijst uit te breiden en te updaten. Mocht je onjuistheden constateren, nieuwe termen graag opgenomen willen zien, of tips voor ons hebben over deze lijst, dan horen wij dat graag: webredactie@sarcoidose.nl

ACEAngiotensine-converterend enzym, een bloedwaarde die verhoogd kan zijn bij sarcoïdose, maar dat geldt niet voor alle sarcoïdosepatiënten.
ActigraafApparaat (lijkend op een polshorloge) dat bewegingsactiviteit meet
AcupunctuurAlternatieve behandelwijze die er, met behulp van kleine naalden, naar streeft om het zelfgenezend vermogen van het lichaam te optimaliseren door de verschillende energiestromen in het lichaam in balans te brengen.
AdalimumabWerkzame stof in het medicijn Humira (TM). Zie Biologicals
AfweersysteemBeschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde stoffen  en  micro-organismen zoals   bacteriën, virussen en schimmels.
Alendroninezuur Zie Bisfosfonaten
Alkalische fosfataseEnzym dat aanwezig is in levercellen en cellen van de galwegen
Alveoli Zie Longblaasjes
AnalgeticaPijnstillende medicijnen
AnamneseGesprek tussen arts en patiënt om de ziektegeschiedenis vast te stellen
AngiogramOnderzoek van de bloedvaten
Anti TNF-α therapieMedicatie die de productie van TNF-α remt.
AntigeenLichaamsvreemde stof waartegen een afweerreactie wordt gestart
AnticonceptiemiddelMiddel dat voorkomt een zwangerschap ontstaat.
AntilichaamZie Immunoglobulinen
ApneuZie Slaapapneu
ARA-290Een medicijn tegen neuropathische pijn. Er wordt onderzoek gedaan naar de toepasbaarheid bij dunnevezelneuropathie bij sarcoïdose.
ArtritisOntsteking van de gewrichten
ArtroplastiekOperatie waarbij een kunstgewricht wordt geplaatst
AtypischAfwijkend van het gebruikelijke beeld
Auto-immuunziektenZiekten waarbij het afweersysteem lichaamseigen cellen niet herkent waardoor het lichaam antistoffen aanmaakt tegen de eigen cellen.
AzatriopineMedicatie die het afweersysteem onderdrukt en ontstekingen remt.

B-cellenOok wel B-lymfocyten, zijn een bepaald soort witte bloedcellen die een belangrijke rol spelen in ons immuunsysteem.  Ze zijn een  onderdeel van het deel van het afweersysteem dat lichaamseigen en lichaamsvreemde stoffen kan onderscheiden.
Bacteriële infectieEen ontsteking veroorzaakt door bacteriën
BALZie Broncho Alveolaire Lavage
Beroepsgerelateerde stoffenStoffen waaraan men tijdens het werk wordt blootgesteld.
Besnier Boeck (Schaumann)Oude naam voor sarcoïdose
Bezinking(snelheid) De snelheid waarmee rode bloedcellen naar beneden zakken in een buisje bloed.  Een verhoogde bezinking geeft aan dat er ontstekingen in het lichaam aanwezig zijn.
BijschildklierKleine klieren die het calciumgehalte van het lichaam controleren.
BindvliesEen slijmvlies dat het oogwit en de binnenste zijde van de oogleden bedekt.
BiologicalsRelatief nieuwe geneesmiddelen die het ontstekingsproces remmen door de ‘boodschappereiwitten’ van het afweersysteem te blokkeren. Voor het maken van biologicals zijn levende organismen nodig. Voorbeelden van biologicals die bij sarcoïdose worden gebruikt zijn Remicade®  (infliximab)  en Humira® (adalimumab).
BiopsieHet afnemen van een stukje weefsel voor onderzoek
BioptEen stukje weefsel voor onderzoek
BiosimilarsMedicijnen die gemaakt worden nadat het patent op de originele biological is verlopen. De biosimilar lijkt sterk op de originele biological maar is nooit een exacte kopie. Biosimilars moeten aan dezelfde strenge medicijnregelgeving voldoen als alle andere medicijnen.
Bisfosfonaten Medicijnen die aan botweefsel hechten en hierdoor de botafbraak remmen. Bisfosfonaten kunnen worden voorgeschreven bij botontkalking of bij (langdurig) gebruik van corticosteroïden zoals predniso(lo)n.  Een voorbeeld van een bisfosfonaat is alendroninezuur.
BlaastestZie Longfunctietest
BloedspiegelEen waarde die aangeeft hoeveel er van een bepaalde stof in het bloed zit
Boezems (hart)Het hart is onderverdeeld in vier ruimten, de beide bovenste van deze ruimten noemen we de boezems. De onderste ruimten zijn de hartkamers.
Botbeschermende medicatieMedicatie tegen het brozer of poreuzer worden van je botten.
BotontkalkingHet brozer of poreuzer worden van de botten. Bij ernstige botontkalking neemt de kans op botbreuken toe.  Botontkalking kan op hogere leeftijd ontstaan, maar ook op jongere leeftijd versterkt door medicijngebruik of door de sarcoïdose zelf.
BotscanBeeldvormend onderzoek waarbij afwijkingen in botten en gewrichten kunnen worden opgespoord
BotscintigrafieZie Botscan
Broncho Alveolaire LavageBeeldvormend onderzoek waarbij via een dunne slang (bronchoscoop) de binnenkant van de longen wordt bekeken. Daarnaast wordt er vloeistof in de longen gespoten die meteen weer opgezogen wordt zodat deze kan worden onderzocht. Tijdens het onderzoek kan ook een stukje longweefsel worden weggenomen voor onderzoek (longbiopsie).
BronchoscoopEen kijkinstrument, waarmee via een dunne slang en een lens of een kleine videocamera de luchtwegen worden onderzocht
BronchoscopieOnderzoek waarbij men de binnenkant van de long bekijkt met een bronchoscoop
BSEBezinkingssnelheid erytrocyten. Zie Bezinking

C-reactieve proteïneEiwit dat in bloedonderzoek gebruikt wordt als indicator voor ontstekingen
CalciumKalk. Het kalkgehalte kan in het bloed en/of de urine verhoogd zijn bij sarcoïdosepatiënten.
CardiaalBetrekking hebbend op het hart
Carpaal tunnel syndroom          Beknelling van de zenuw (nervus medianus) in het polskanaal
CataractZie Staar
Celdelingsremmers Medicatie die het delen van cellen remt.
Centraal zenuwstelsel      Deel van het zenuwstelsel  dat de hersenen en het ruggenmerg omvat
ChloroquineEen medicijn dat veel gebruikt wordt tegen malaria en ook wordt gebruikt bij sarcoïdose, met name bij gewrichtsklachten of sarcoïdose van de ogen.
Chronisch vermoeidheidssymdroom Een ernstig invaliderende vermoeidheid die niet door een andere lichamelijke op psycholgische aandoening verklaart kan worden.
Cognitieve gedragstherapieEen vorm van pshychotherapie waarbij gedachtegewoonten die niet helpen worden omgebogen in wel helpende gedachten.
ConjunctivaOok wel bindvlies, is een slijmvlies dat het oogwit en de binnenste zijde van de oogleden bedekt.
Contra-indicatieEen reden om een bepaalde behandeling of bepaalde medicatie niet toe te passen.
ComplicatiesEen probleem dat optreedt tijdens een ziekte of een behandeling.
Corticosteroïden Medicijnen die zijn afgeleid van het lichaamseigen cortisol uit de bijnierschors, ook wel cortisonen genoemd. Ze worden gebruikt om ontstekingen te remmen. Een voorbeeld van een corticosteroïd is prednison.
CosmetischBetreffende het uiterlijk
CreatinineStof in urine die wordt gebruikt om de functie van de nieren te meten.
Creatinefosfokinase Een enzym dat een rol speelt in de energievoorziening van de spieren, het hart en de hersenen.
Crohn, Ziekte vanEen ziekte waarbij het maag-darmkanaal chronisch ontstoken is. Wordt ook wel sarcoïdose van de darmen genoemd.
CRPZie C-reactieve proteïne
CPKZie Creatinefosfokinase
CT-scanCT staat voor Computer Tomografie. Een CT-scanner maakt met behulp van röntgenstralen afbeeldingen van dwarsdoorsneden van je lichaam waardoor er veel meer op te zien is dan op een röntgenfoto.
CVSZie Chronisch vermoeidheidssyndroom
Curatieve behandelingBehandeling gericht op genezing
CytokinesBoodschappereiwitten van het afweersysteem
CytostaticaMedicijnen die de celdeling remmen
CytotoxischGiftig voor cellen

DekenintolerantieHet niet verdragen van dekens of lakens op de benen.
DepressieEen voortdurend aanwezige neerslachtige stemming die langer dan twee weken duurt.
DexascanOnderzoek waarmee de botmineraaldichtheid gemeten wordt met behulp van röntgenstralen.
DiagnoseVaststellen van een ziekte
DiffusieDe verplaatsing van zuurstof en kooldioxide tussen de longblaasjes en het bloed in de longhaarvaten.
DiffusiecapaciteitDe hoeveelheid zuurstof die vanuit de longen in het bloed opgenomen kan worden.
DiffusiestoornisEen probleem met uitwisseling van zuurstof en kooldioxide in je longen, waardoor je minder goed zuurstof opneemt.
DiffuusNiet goed zichtbaar of herkenbaar, zonder duidelijke begrenzing
DMARD’sDisease-Modifying Anti-Rheumatic Drugs. Ontstekingsremmende medicijnen die het gehele afweersysteem wat onderdrukken.
Dunnevezelneuropathie Ook wel paraneurosarcoïdose als het voorkomt in combinatie met sarcoïdose. Een frequent voorkomende neurologische complicatie bij sarcoïdose die een heel diverse verzameling neurologische klachten kan veroorzaken zoals pijn, verstoring van de temperatuurhuishouding, dekenintolerantie en droge ogen of mond. Komt ook bij andere aandoeningen voor.
DVNZie Dunnevezelneuropathie
DyspneuKortademigheid

ECGElektrocardiogram: onderzoek naar de elektrische activiteit in de hartspier. Dit geeft informatie over de hartfunctie, het hartritme, de grootte van het hart en de zuurstofvoorziening.
Echo(grafie)Onderzoeksmethode waarbij een afbeelding wordt gemaakt met behulp van onhoorbare geluidsgolven.
Echocardiografie Onderzoek dat de pompfunctie van het hart in beeld brengt met behulp van radiogolven
EEGElektro-encefalogram: meet de elektrische activiteit en de functie van de hersenen.
EFOElektrofysiologisch onderzoek, een onderzoek naar geleidingsstoornissen en/of kamerritmestoornissen via een katheter door de lies(slag)ader
EMGElectromyogram:  onderzoek van de functie van perifere zenuwen en spieren door middel van stroomstootjes en naalden
Endo-echografieHet maken van beeldopnamen van de lymfeklieren die tussen de longvliezen liggen. Dit gebeurt via de slokdarm of de luchtwegen. Vervolgens wordt hier met een dunne naald een biopt van genomen.
Endoscopie Inwendig kijkonderzoek via een buis met een camera erin. De buis kan ook gebruikt worden om een biopt te nemen.
Enzym Een eiwit dat in het lichaam een bepaalde chemische reactie mogelijk maakt of versnelt, zonder daarbij zelf te worden verbruikt.
ErgometrieInspanningstest bijvoorbeeld op loopband of hometrainer.
ErgotherapieTherapie die erop gericht is om met oefeningen en hulpmiddelen het dagelijks leven te vergemakkelijken en klachten te verminderen.
Erythema nodosumHuidaandoening bij sarcoïdose, kan ook bij andere ziektebeelden voorkomen
ErytrocytenZie Rode bloedcellen
Epidemiologisch onderzoekOnderzoek naar de verdeling van een ziekte binnen de samenleving en het zoeken naar een verband tussen het optreden van bepaalde ziekten en bepaalde omstandigheden zoals leef-en eetgewoonten.
EpilepsieEen aandoening die zich uit in de vorm van aanvallen. De aanvallen ontstaan door een plotselinge, tijdelijke verstoring van de elektrische prikkeloverdracht in de hersenen.
EtniciteitEen verzameling van culturele kenmerken en gedragingen die door een groep mensen worden gedeeld en van generatie op generatie overgedragen wordt.
ExpertisecentrumErkend centrum waarin expertise voor diagnostiek, behandeling en onderzoek van sarcoïdose aanwezig is en multidisciplinair wordt ingestoken. Er zijn in Nederland twee erkende expertisecentra, het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en het Erasmus MC in Rotterdam. Naast expertisecentra zijn er ook nog behandelcentra.

FASZie Fatigue Assesment Scale
Fatigue Assesment ScaleVragenlijst waarmee de mate van vermoeidheid wordt gemeten.
FibroseBindweefselvorming ofwel littekenweefstel
FibromyalgieEen reumatische aandoening die veel pijn geeft in het bindweefsel en de spieren. Het wordt ook wel weke delen reuma genoemd.
Fiboserend weefselWeefsel dat verlittekend
FietstestOnderzoek naar de reactie en de zuurstofcapaciteit van het hart bij inspanning
FoliumzuurVitamine B11 – Gaat bijwerkingen tegen van medicatie zoals methotrexaat.  Is ook een belangrijke stof voor de ontwikkeling van de ongeboren baby.
FolikkelsZwelling van de slijmvliesbekleding aan de binnenkant van de oogleden
FundoscopieZie Oogspiegelen
Fysiologisch zoutEen oplossing van keukenzout in water die overeenkomt met de samenstelling van de lichaamsweefsels van de mens.
Fysiotherapie Therapie die erop is gericht de conditie van gewrichten, pezen en spieren in stand te houden of te verbeteren en een goede houding en manier van bewegen aan te leren.

Gallium scanOnderzoek waarmee ontstekingen in beeld gebracht worden door middel van gallium, een radioactief metaal.
Gamma-GTEnzym dat aanwezig is in levercellen en cellen van de galwegen
GeleidingsblokVertraging of blokkade van de geleiding van prikkels in het hart
Geleidingsweefsel Gespecialiseerd weefsel dat het pompmechanisme van het hart aanstuurt door besturing van de hartspier.
GewrichtDe verbinding tussen twee botten die beweging mogelijk maakt.  Er zijn verschillende soorten gewrichten:  scharniergewricht (elleboog), zadelgewricht (aanhechting van duim aan hand), eivormig gewricht (pols) en kogelgewricht (schouder).
GezichtszenuwDe zenuw die de verbinding vormt tussen de hersenen en het oog
GlasvochtEen gelei-achtige massa omgeven door een dun vlies dat zich bevindt in de ruimte achter de lens van het oog.
GlaucoomTe hoge oogdruk die ontstaat doordat oogvocht niet goed wordt afgevoerd
GlucosteroïdenZie Corticosteroïden
GranulomenOphoping van witte bloedcellen (afweercellen) die kenmerkend is voor sarcoïdose maar ook voorkomt bij andere ziektes
Granulomateuze ontstekingenOntstekingen waarbij zich granulomen vormen

HartkamersHet hart is onderverdeeld in vier ruimten, de beide onderste ruimten noemen we de hartkamers. De bovenste ruimten zijn de boezems.
HartritmestoornisEen terugkerende verstoring van het hartritme waarbij het hart te snel, te langzaam of onregelmatig klopt.
HartzakjeHet zakje in de borstholte, bestaande uit vliezen,  waarin het hart zich bevindt.
Heerfordt, syndroom vanVorm van sarcoïdose die gekenmerkt wordt door een combinatie van koorts, vergrote speekselklieren, aangezichtsverlamming van de zevende gezichtszenuw en regenboogvliesontsteking in het oog
Hersenvliesontsteking Een ontsteking van de hersenvliezen die om de hersenen en het ruggenmerg liggen.
HistologieLeer van het weefselonderzoek
HoltermonitorOnderzoek met een draagbaar ‘bandrecordertje’ dat gedurende langere tijd de hartfunctie registreert
HormonenSignaalstoffen die een zeer specifieke uitwerking op de organen en weefsels hebben
HR CT scanZie CT- scan
HuidatrofieDunner worden van de huid
HuidboptZie Biopt
Humira ®Zie Biologicals
Hydroxychloroquine Zie Chloroquine
HypercalciëmieTe hoog calcium (kalk)gehalte in het bloed
HypercalciurieTe hoog calcium (kalk)gehalte in de urine

ICDInwendige defibrillator die het normale hartritme kan herstellen door middel van een schok
IL-2RInterleukine 2 receptor, een waarde in het bloed die een indicatie kan zijn voor de activiteit van de sarcoïdose
ILDZie Interstitiële longziekten
ImmunoglobulinenEiwitten die zich binden aan lichaamsvreemde stoffen waardoor deze onschadelijlk worden gemaakt.
ImmunosuppressivaMedicijnen die de werking van het afweersysteem remmen
ImmunotherapieBehandeling die het afweersysteem beïnvloedt door het af te remmen of juist te stimuleren
ImmuunsysteemZie Afweersysteem
IncidentieHet aantal mensen dat de diagnose van een bepaalde ziekte krijgt binnen een tijdvak van een jaar
InflammatieOntstekingachtige reactie
InfliximabWerkzame stof in Remicade (TM). Zie Biologicals
InjectieToedieningsvorm van medicijnen met een injectiespuit.
Intermitterende vermoeidheidVermoeidheid die na enkele actieve uren opkomt. Na een korte rustperiode zijn activiteiten  weer mogelijk maar binnen korte tijd volgt er opnieuw moeheid.
Interstitiële longziektenEen verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende aandoeningen die te maken hebben met de ruimte in de longen tussen de longblaasjes en de bloedvaten. Deze ruimte heet het interstitium.
Interstitum De ruimte in de longen tussen de longblaasjes en de bloedvaten.
IntolerantieZie Dekenintolerantie
IridocyclitisOntsteking van de iris in het oog
IrisontstekingZie Regenboogvliesontsteking

KatheterEen dun buigzaam buisje dat gebruikt wordt voor onder andere hartonderzoek (hartkatheterisatie)
KooldioxideEen stof die mensen en dieren uitademen. Het is kleurloos en reukloos en komt van nature voor in de atmosfeer.
Kransslagader Slagader die het hart voorziet van bloed
Kveim testHuidonderzoek dat vroeger werd gebruikt voor het diagnosticeren van sarcoïdose

LarynxStrottenhoofd
LavageZie Broncho Alveolaire Lavage
LEPLaser Evoked Potentials, onderzoek van de pijnbanen. Via de laser krijgt u kleine pijnprikkels toegediend waarbij elektroden op het hoofd de reactie van de hersenen op de pijnprikkels meten.
LeukocytenZie Witte bloedcellen
Lichaamsvreemde stofStof die niet van nature in het menselijk lichaam voorkomt
LittekenvormingOntstaat door de groei van littekenweefsel dat voor een groot gedeelte bestaat uit bindweefsel (collageen)
LiquorHersenvocht
Löfgren, Syndroom vanAcute vorm van sarcoïdose met roodpaarse vlekken op met name de armen en benen (erythema nodosum) in combinatie met pijnlijke en gezwollen gewrichten (vooral enkels en/of polsen), vermoeidheid en koorts.
Lokale behandelingBehandeling van een specifieke plaats in het lichaam, denk bijvoorbeeld aan oogdruppels of zalf
LongbioptZie Biopt
Longblaasjes De longblaasjes bevinden zich aan het uitende van de allerkleinste vertakkingen van de luchtpijp. Hier vindt de daadwerkelijke gaswisseling plaats. Zuurstof (O2) wordt opgenomen door het bloed en koolstofdioxide (CO2) wordt afgegeven aan de lucht.
LongfotoRöntgenfoto van de longen
LongfunctietestOnderzoek waarbij de longinhoud, de zuurstofopnamecapaciteit en  de hoeveelheid lucht die in één seconde uitgeademd kan worden gemeten worden
LongparenchymDe functionele delen van de longen. Zij zorgen voor de functie van het de longen, terwijl het bindweefsel en het steunweefsel voor de structuur zorgen.
LongspoelingZie Broncho Alveolaire Lavage
LPZie Ruggenprik
Lumbaalpunctie Zie Ruggenprik
Lupus pernioHuidafwijking van de neus en het neusslijmvlies die onder andere bij sarcoïdose kan voorkomen
Lyme, ziekte vanEen infectieziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Borrelia burgdorferi.
LymfeklierenKleine orgaantjes in het lymfestelsel die een T-cellen en B-cellen opslaan. Ook wel lymfeknopen genoemd
LymfestelselOok wel lymfesysteem. Het lymfestelsel is een transportsysteem dat eiwitrijk weefselvocht (lymfe) door ons lichaam. Het beschermt het lichaam tegen virussen en bacteriën.
LymfevatenDe transportkanalen van het lymfesysteem
LymfocytenEen specifiek soort witte bloedcellen die een rol spelen in het afweersysteem. Ze worden verdeeld in B-cellen en T-cellen.
LymfonenOpgezwollen lymfeklieren

Macula oedeemVochtophoping in de gele vlek (macula).  De gele vlek zit aan de achterkant van het oog en is belangrijk om scherp te kunnen zien.
MalaiseAlgehele staat van ongemak, vermoeidheid of ziekte
ME/CVSZie Chronisch vermoeidheidssyndroom
Mediastinoscopie Kleine operatieve ingreep (zogenaamd brievenbusje) waarbij een biopt wordt genomen van een lymfeklier in een ruimte boven in de borst aan de voorkant
MediastinumDe ruimte tussen de longen
MedicatieGeneesmiddel
MenopauzeZie Overgang
MethotrexaatMedicijn dat het afweersysteem onderdrukt. Bij sarcoïdose wordt het meestal voorgeschreven in combinatie met prednison als prednisonbesparend medicijn. Dit gebeurt als de prednison niet (voldoende) werkt of te veel bijwerkingen geeft. Bij sommige mensen met sarcoïdose wordt methotrexaat ook voorgeschreven zonder de combinatie met prednison.
Microscopisch onderzoekHet bekijken van weefsel of bloed onder een microscoop.
MindfulnessEen vorm van meditatie waarin men zich op een niet-reactieve manier bewust is van de fysieke en geestelijke sensaties en situaties van het moment.
MisdiagnoseHet stellen van een verkeerde diagnose
MRIMagnetic Resonance Imaging, beeldvormend onderzoek waarbij een scanapparaat met magnetische velden speciale beelden kan maken van bijvoorbeeld de hersenen, het ruggenmerg of het hart
MTXZie Methotrexaat
Multidisciplinair teamEen multidisciplinair team bestaat uit verschillende specialisten en andere deskundigen die gespecialiseerd zijn in een bepaalde sarcoïdosesoort. Dit zijn meestal specialisten uit eenzelfde ziekenhuizen maar dat hoeft niet. De samenstelling van het multidisciplinaire team is afhankelijk van de soort sarcoïdose. Meestal zal in elk geval een longarts deel uitmaken van het team.
Multisysteemziekte Een ziekte waarbij gelijktijdig meerdere gebieden van het lichaam betrokken zijn.
MycofenolaatOntstekingsremmend medicijn dat het afweersysteem onderdrukt. Bij sarcoïdose wordt het meestal voorgeschreven als prednisonbesparend medicijn.
MyopathieSpierkrachtverlies
MyositisSpierontsteking

NetvliesOnderdeel van het oog waar het licht opgevangen wordt
NeuropathieStoornis in de werking van de zenuwen
NierbioptZie Biopt
NierdialyseEen behandeling om je bloed te schoon te filteren als de nieren daar zelf niet meer toe in staat zijn.
NierfalenNieren die niet goed meer werken
Nodi of nodulesDikke knobbels in de huid
Non HodgkinEen vorm van lymfeklierkanker.
Non-steroidal anti-inflammatory drugZie NSAID’s
Normaalwaarden De waarden die gelden voor gezonde mensen in vergelijkbare omstandigheden. Het vergelijken van de normaalwaarden met de gemeten waarden van een specifieke patiënt kan helpen bij het stellen van de diagnose of het resultaat van de behandeling.
NSAID’sNon-steroidal anti-inflammatory drug: ontstekingsremmende medicijnen zonder steroïden die ook pijnstillend werken
Nucleaire scanBeeldvormende onderzoek waarbij actieve sarcoïdosehaardjes met behulp van radioactieve stoffen zichtbaar kunnen worden gemaakt. Voorbeelden: gallium scan, PET-scan en de SMS-scan

ObjectiveerbaarVast te stellen op basis van meetbare feiten
Obstructief slaapapneu syndroomZie Slaapapneu
OculairBetrekking hebbend op het oog
OedeemEen overmatige ophoping van vocht in een bepaald lichaamsdeel,  door het vasthouden van vocht zwelt het lichaamsdeel op.
OestrogeenEen hormoon dat met name bij vrouwen een belangrijke rol speelt bij het regelen van de menstruatie en tijdens de zwangerschap.
OogspiegelenEen onderzoek waarmee de oogarts de binnenkant van het oog onderzoekt.
OpvlammingenHet weer actief worden van ontstekingen
OSASZie Slaapapneu
OsteopenieLichte botontkalking
OsteoporoseErnstige botontkalking
OvergangDe periode rond de laatste menstruatie van een vrouw

PanuveïtisVaatvliesontsteking die tegelijkertijd voorin en achterin het oog optreedt
ParamedicusIemand die beroepsmatig medische handelingen uitvoert maar die geen arts of tandarts is. Denk aan een ambulancebroeder of een fysiotherapeute.
ParametersWaarde
ParaneurosarcoïdoseDunnevezelneuropathie als bijverschijnsel van sarcoïdose
PapelsKleine bultjes in de huid van enkele millimeters doorsnee
PeesschedeontstekingOp sommige plaatsen loopt de pees door een peesschede, een met vloeistof gevuld buisje dat een pees omhult. Als dat ontstoken is spreken van een peesschedeontsteking.
PeriartritisOntstekingen rondom een gewricht
Perifeer zenuwstelselOnderdeel van het zenuwstelsel dat de verbindingen vormt van de organen en weefsels naar het centrale zenuwstelsel
PersisterendAanhoudend, niet overgaand
PET-scanPositron Emissie Tomografie, een beeldvormend onderzoek, waarbij ontstekingshaardjes zichtbaar worden gemaakt met behulp van een radioactieve stof
PiekbotmassaDe optimale hoeveelheid bot
PigmentatieVerkleuring van de huid
Plaquenil®Zie Chloroquine
PlaquesDicht bij elkaar zittende verdikkingen in de huid die een soort plaat vormen
PolysomnografieZie Slaaponderzoek
Post sarcoïdose chronisch vermoeidheidssyndroom Geeft symptomen van uitgebreide spierpijnen, verlammende moeheid en depressie. Dit syndroom treedt relatief vaak op bij sarcoïdosepatiënten als de ziekteactiviteit niet meer aanwezig is.
PrednisolonEen lichaamseigen hormoon dat gemaakt wordt in de bijnierschors. Prednisolon remt van nature ontstekingen en overgevoeligheidsreacties en speelt een rol bij het opslaan en vrij maken van energie, mineralen en zouten.

Als medicijn valt prednisolon (vaak voorgeschreven als prednison) onder de corticosteroïden. De synthetische variant van prednisolon die als medicijn wordt voorgeschreven bij ernstige ontstekingen is vier keer zo sterk als het lichaamseigen prednisolon.

PrednisonMedicijn dat als eerste keus behandeling bij sarcoïdose geldt. Prednison zelf is onwerkzaam en wordt in de lever omgezet in de werkzame stof prednisolon.
PrevalentieHet aantal mensen per honderdduizend inwoners dat een bepaalde ziekte heeft op een specifiek moment
Primaire biliaire cirroseChronische ontsteking van de kleine galkanaaltjes in de lever, waardoor de galkanaaltjes verstoppen en het galvocht niet meer goed afgevoerd kan worden. Dit leidt tot ontstekingen en verlittekening van de levercellen.
PrognoseVooruitzicht
Progressieve ziekteEen ziekte die steeds erger wordt.
PsychischGeestelijk
Psychosociaal functionerenHet geestelijke functioneren in de sociale omgeving
Pulmonale hypertensieAandoening waarbij de bloeddruk in de longslagader te hoog is

QolQuality of Life: kwaliteit van leven
Quality of Life  Kwaliteit van leven

Regenboogvlies-
ontsteking
Ontsteking van het vaatvlies aan de voorkant van het oog
ReikiEen alternatieve behandelwijze waarbij via handoplegging de universele levensenergie wordt overgebracht naar de patiënt.
ResistentieOngevoeligheid voor behandeling
Restless legs syndroomPatiënten hebben een rusteloos gevoel in de benen en bewegen daardoor hun benen erg veel. De klachten treden met name op tijdens rust en zijn ’s avonds en ’s nachts erger dan overdag.
RetinaZie Netvlies
Reumatoïde artritisChronische ontstekingsziekte van gewrichten
ReversibelOmkeerbaar, herstelbaar
RLSZie Restless legs syndroom
Rode bloedcellenRode bloedcellen transporteren zuurstof- en koolstofdioxide tussen de longen en de andere weefsels in het lichaam.
RöntgenfotoBeeldvormend onderzoek door middel van röntgenstraling
RöntgenstadiaAan de hand van het beeld op de longfoto wordt een indeling gemaakt in vijf stadia.

  • Stadium 0: geen afwijkende longfoto
  • Stadium 1:  vergrote lymfeklieren
  • Stadium 2: vergrote lymfeklieren en verdichting van de longvelden
  • Stadium 3: alleen verdichting van de longvelden
  • Stadium 4: verlittekening in de longen
RuggenprikOnderzoek waarbij hersenvocht wordt afgenomen via een dunne naald tussen twee ruggenwervels in de onderrug

SaturatieMate van zuurstofverzadiging van het bloed.  Een saturatie van 95-100% is voor gezonde mensen normaal.
SchirmertestOnderzoek waarbij de hoeveelheid traanvocht van het oog wordt gemeten
ScintigrafieZie Botscan
SFNSmall Fiber Neuropathy Zie Dunnevezelneuropathie
sIL-2RSoluble Interleukine 2 receptor. Zie IL-2R
SinussenBijholten
Sjögren, ziekte vanEen auto-immuunziekte, waarbij vooral traan- en speekselklieren ontstoken raken, hierdoor ontstaan een droge mond en droge ogen.
SlaapapneuHet optreden van ademhalingsstops en/of ademshalingsonderbrekingen tijdens de slaap
SlaaponderzoekOnderzoek waarbij tijdens de slaap hersengolven, hartritme, ademhalingspatronen, spierspanning, zuurstofgehalte in het bloed en de bewegingen van uw lichaam worden geregistreerd
SlaapdeprivatieSlaaponthouding, het beletten van het slapen.
Small Fiber NeuropathyZie Dunnevezelneuropathie
SMS-scanSomatostatine-scan, een beeldvormend onderzoek, waarbij ontstekingshaardjes zichtbaar worden gemaakt met behulp van een radioactieve stof
SpierstatusGradering van spierkracht op basis van de Medical research council  schaal (MRC-schaal). Hierbij wordt de status in 6 gradaties (0-5) ingedeeld.
Spleetlamponderzoek Onderzoek waarbij de oogarts in de ogen kan kijken door middel van een microscoop met een smalle lichtbundel uit een spleetvormige lichtbron
SpoorelementEen element dat in de voeding aanwezig moet zijn voor een goede groei en functie, maar dat slechts in zeer kleine hoeveelheden nodig is.
StaarVertroebeling van de ooglens, die leidt tot een vermindering van de het gezichtsvermogen. Staar is een normaal verouderingsproces maar kan door gebruik van predniso(lo)n (sterk) worden versneld.
Stadium 0 – IVZie Röntgenstadia
SteroïdenEen element dat in de voeding aanwezig moet zijn voor een goede groei en functie, maar dat slechts in zeer kleine hoeveelheden nodig is.
SymptomenKlachten en verschijnselen
SymptoomloosZonder klachten of verschijnselen
Syndroom van HeerfordtZie Heerfordt
Syndroom van LöfgrenZie Löfgren
SynovitisOntsteking van het gladde vlies dat de binnenkant van gewrichten bekleed
Systemische behandelingBehandeling die in het gehele lichaam werkzaam is. Medicatie wordt toegediend via de mond of per injectie of infuus

T-cellenOok wel T-lymfocyten. Dit zijn afweercellen die onderdeel uitmaken van de specifieke cellulaire afweer. Dit is  het deel van de afweer dat zich richt tegen micro-organismen zoals virussen en bacteriën.
TenosynovitisZie Peesschedeontsteking
ThoraxfotoRöntgenfoto van de borstkas
TiterbepalingEen bloedonderzoek om te meten of er voldoende antistoffen tegen Hepatitis B zijn aangemaakt.
TNF α/TNF-alfaTumornecrosefactor-alfa. Boodschappereiwit binnen het afweersysteem dat de ontstekingsreactie in het lichaam stimuleert. Overproductie van TNF α wordt in verband gebracht met een aantal ziekten waaronder sarcoïdose.
TraanklierKlier die boven de oogbal ligt en traanvocht produceert
Tracheotomie Operatie waarbij een kleine opening in de luchtpijp wordt gemaakt
TranentestZie Schirmertest
TriggerEen stof die een proces in gang zet
TromboseHet verstopt raken van een ader verstopt door een bloedstolsel. Het meeste komt dit voor in de benen.
TropicamidePupilverwijdende oogdruppels die meestal alleen gebruikt worden bij oogheelkundig onderzoek, niet als medicatie.

UveïtisOntsteking van het vaatvlies in het oog. Dit kan aan de voorkant  of aan de achterkant optreden, maar ook beide tegelijkertijd.
Uveïtis anteriorOntsteking van het vaatvlies aan de voorkant van het oog
Uveïtis posterior Ontsteking van het vaatvlies aan de achterkant van het oog

VaatvliesOnderdeel van het oog dat bestaat uit een dicht netwerk van bloedvaten. Het zorgt voor de aan- en afvoer van diverse stoffen voor het oog.
VATSVideo Assisted Thorascopic Surgery, kijkoperatie van de borstholte onder algehele narcose
Ventilatoire beperkingStijging van de koolzuurspanning in het bloed als uiting van het falen van de longpomp
VerlittekeningWoekering van bindweefsel die niet meer hersteld
Verschijningsvormen Verschillende soorten van een zelfde ziekte, denk bijvoorbeeld aan longsarcoïdose en huidsarcoïdose.
VerzweringenDe vorming van zweren
Virale infectie  Een infectie die veroorzaakt wordt door een virus.
Vitamine D-bepalingBepaling van de vitamine D-spiegel in het bloed
VitrectomieOperatieve vervanging van het glasvocht in het oog
VochtretentieVochtophoping

Wegener, ziekte van Een auto-immuunaandoening waarbij de bloedvaten in het lichaam ontstoken raken.
Witte bloedcellen Cellen die binnen het afweersysteem betrokken zijn bij de afweerreactie tegen lichaamsvreemde stoffen

Zenuwstelsel Orgaansysteem dat een coördinerende rol speelt bij bewuste en onbewuste handelingen, zoals het aansturen van de spieren, de werking van de zintuigen en het opnemen en verwerken van informatie. Het wordt vaak onderverdeeld in het centrale zenuwstelsel (de hersenen en het ruggemerg) en het perifere zenuwstelsel (de verbindingen van het centrale zenuwstelsel met de organen en weefsels).
Ziekte van CrohnZie Crohn
Ziekte van LymeZie Lyme 
Ziekte van SögrenZie Sjögren
Ziekte van WegenerZie Wegener 

Back To Top